​

İş sözleşmesinin sona erdirilmesi uygulamada en sık karşılaşılan uyuşmazlık alanlarından biridir.

 

Çoğu durumda işçi, işten çıkarıldığı anda sürecin hukuki sonuçlarını değerlendirmeden işyerinden ayrılmakta; ancak sonrasında hangi haklara sahip olduğunu araştırma ihtiyacı duymaktadır. Oysa iş hukuku, işçiyi koruyan düzenlemeler içerir ve iş sözleşmesinin sona ermesi çoğu zaman işçi lehine çeşitli alacakların doğmasına neden olur.

​

Bu noktada belirleyici olan husus, fesih şeklidir. İşveren tarafından yapılan fesih, geçerli bir nedene dayanmak zorundadır. Aksi halde işçinin kıdem ve ihbar tazminatı başta olmak üzere çeşitli hakları gündeme gelir. Bu nedenle öncelikle işten çıkarılma nedeninin ve fesih şeklinin doğru şekilde tespit edilmesi gerekir.

​

Kıdem ve İhbar Tazminatı:

Kıdem tazminatı, işçinin en temel haklarından biridir. Aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışılmış olması ve iş sözleşmesinin kanunda öngörülen şekilde sona ermesi halinde bu hak doğar. Hesaplamada işçinin iş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki son giydirilmiş brüt ücreti esas alınır ve her tam hizmet yılı için otuz günlük ücret tutarında ödeme yapılır. Bir yıldan artan süreler ise orantılı olarak hesaba katılır. Yargıtay uygulamalarında, yalnızca çıplak ücret değil, süreklilik arz eden yan hakların da bu hesaba dahil edilmesi gerektiği kabul edilmektedir.

​

İhbar tazminatı ise fesih öncesinde uyulması gereken bildirim sürelerine riayet edilmemesi halinde söz konusu olur. İş Kanunu’nda düzenlenen bu süreler işçinin kıdemine göre değişmekte olup, ani fesihlerde işçinin bu sürelere karşılık gelen ücreti talep etmesi mümkündür.

​

Diğer İşçilik Alacakları:

İşten çıkarılma halinde doğabilecek alacaklar yalnızca kıdem ve ihbar tazminatı ile sınırlı değildir. Uygulamada sıklıkla;

• Kullanılmayan yıllık izin ücretleri

• Fazla çalışma alacakları

• Ulusal bayram ve genel tatil ücretleri

• Prim ve benzeri ödemeler de talep konusu yapılmaktadır. Özellikle fazla mesai ve izin alacaklarının, toplam alacak miktarı içerisinde önemli yer tuttuğu görülmektedir.

​

Sürecin İlerlemesi:

İşçi alacaklarına ilişkin uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması zorunludur. Arabuluculuk sürecinde anlaşma sağlanamaması halinde yargı yoluna gidilebilir.

Bunun yanında; iş güvencesi hükümleri uygulanabildiği hallerde, iş sözleşmesinin geçerli bir neden olmaksızın feshedilmesi durumunda işçi işe iade talebinde bulunabilir. Bu durumda işçinin işe başlatılmaması halinde tazminat ve boşta geçen süreye ilişkin ücret hakları söz konusu olur.

Hak arama sürecinde ilgili alacak türüne göre değişen zamanaşımı süreleri de dikkate alınmalıdır. İşçilik alacakları bakımından genel olarak beş yıllık zamanaşımı süresi uygulanmakta olup, sürecin geciktirilmesi hak kayıplarına yol açabilmektedir.

​

Sık Sorulan Sorular:

• İşten çıkarılan işçi kıdem tazminatı alabilir mi?

Kanunda öngörülen şartların gerçekleşmesi halinde işçi kıdem tazminatına hak kazanabilir.

​

• İhbar tazminatı nedir?

Bildirim sürelerine uyulmaksızın yapılan fesihlerde ödenen tazminattır.

​

• İşe iade davası açılabilir mi?

Şartların bulunması halinde işçi işe iade talebinde bulunabilir.

​

• Kullanılmayan yıllık izin ücretleri talep edilebilir mi?

Evet. Kullanılmayan izin sürelerine ilişkin ücret işverenden talep edilebilir.

​

• Fazla mesai alacağı nasıl talep edilir?

Fazla çalışma yapıldığının ispatlanması halinde işçi fazla mesai ücretini talep edebilir.

​

• Arabuluculuğa başvurmak zorunlu mudur?

İşçi alacakları ve işe iade taleplerinde dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması zorunludur.

​

• İşçilik alacaklarında zamanaşımı süresi ne kadardır?

Alacağın türüne göre değişmekle birlikte birçok işçilik alacağı için beş yıllık zamanaşımı süresi uygulanmaktadır.

​

• İşten çıkarılan işçi hangi alacakları talep edebilir?

Somut olaya göre kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla mesai ve diğer işçilik alacakları talep edilebilir.

​

Sonuç:

İş sözleşmesinin sona ermesi, somut olayın özelliklerine bağlı olarak işçi lehine çeşitli alacak ve tazminat haklarının doğmasına yol açabilir.  Ortaya çıkan uyuşmazlıklarda, hak kayıplarının önlenmesi ve sürecin hukuka uygun şekilde yönetilmesi için EFİL HUKUK BÜROSU olarak müvekkillerimize kapsamlı hukuki danışmanlık ve temsil hizmeti sunmaktayız.

​

​

Not: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın özelliklerine göre değerlendirme farklılık gösterebilir.